Türkiye’de Mali Yerelleşme Düzeylerinin Ölçülmesi

Ahmet DEMİR, Cihan YÜKSEL

Özet


Mali yerelleşme, hizmet sunumuna katkıda bulunacak olan harcama yapma ve
harcamaları finanse edecek vergileri toplama yetkisinin yerel yönetimlere
devredilmesidir. Nispi anlamda mali yerelleşme düzeyini tespit eden birçok
ölçüt bulunmaktadır. Yerel harcamaların ve yerel gelirlerin toplam kamu
harcamaları ve kamu gelirleri içindeki payı, yerel harcamaların ve yerel
gelirlerin ulusal ekonomi içindeki payı, yerel yönetimlerin öz gelirlerinin kamu
sektörü içindeki veya toplam yerel gelirler içindeki payı, kişi başı yerel
harcamalar gibi birçok parametre mali yerelleşmenin belirleyicisi
olabilmektedir. Bu nedenle çalışmamızda, Türkiye’de 2006-2018 dönemi için
farklı mali yerelleşme ölçütlerinin yıllık verilerle hesaplanması ve bu farklı mali
yerelleşme düzeylerinin karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Analizimizde
kullanılan formüllerden ilk altısı, ekonominin büyüklüğü ve kamu sektörünün
büyüklüğü gibi başka ekonomik ve sosyal dinamiklere bağlı olarak değişebilen
göstergelere dayanmaktadır. Bunun bir sonucu olarak, ilk altı formüldeki mali
yerelleşme değerlerinin dışsal faktörlerden etkilenme olasılığı daha yüksektir.
Bu nedenle yerel kamusal mal ve hizmet sunulan hanehalkının sayısının
(nüfusun) dikkate alındığı ve enflasyondan arındırılmış değerlerin kullanıldığı
G Formülü, mali yerelleşmenin hesaplanmasında kullanılan en gerçekçi
ölçüttür.

Tam Metin:

PDF