Ekonomik Ve Politik Faktörlerin İnsani Gelişmişlik Üzerindeki Etkileri

Abdullah ÖZDEMİR

Özet


Ülkelerin refah düzeylerinin belirlenmesinde çok farklı makroekonomik değişkenler kullanılmaktadır. Söz konusu endeksler kullanılırken ekonomik, politik ve sosyo-ekonomik faktörlerin göz önünde bulundurulması önem taşımaktadır. Bu göstergeler; insani gelişmişlik endeksi, enflasyon ve işsizlik oranlarını bir arada barındıran hoşnutsuzluk endeksi, ülkelerin genel ekonomik yapılarındaki serbestliklerini gösteren ekonomik özgürlük endeksi, politikalarındaki değişmelerin etkilerini gösteren politik özgürlük endeksi olarak ifade edilebilir.

Bu çalışmanın temel amacı, hoşnutsuzluk endeksi, politik istikrar, ekonomik özgürlük, küresel barış ve yaşam memnuniyetlerinin insani gelişmeyle nasıl bir ilişki içinde olduğunu ortaya koymaya yöneliktir. Bu amaçla çalışmada öncelikle söz konusu endeksler açıklanmıştır. Çalışmanın analiz kısmında ekonomik ve politik faktörler ile insani gelişmişlik arasında nasıl bir ilişkinin olduğu ortaya konulmasına yönelik olarak Robust yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre bağımsız değişkenlerden politik istikrar ve ekonomik özgürlük endeksi iktisadi beklentilere uygun sonuç vermiştir. Analizde yer alan küresel barış ve yaşam memnuniyeti endeksleri, bağımlı değişken olan insani gelişmişlik endeksi ile negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmektedir. Yine analiz sonuçlarına göre teoriyle uyumlu olarak, politik istikrar ve ekonomik özgürlük endekslerindeki olumlu gelişmelerin insani gelişmeye de olumlu katkı verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. 

 


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akçakaya, M. (2009). Türkiye’de bölgesel yoksulluk. İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.

Barro, R. (1999). Reagan vs. Clinton: Who's the economic champ?. Business Week, 22 February.

Chow, H.P.H. (2005). Life satisfaction among University Students in a Canadian prairie city: A Multivariate analysis. Social Indicators Research, 70, 139-150.

Cohen, I.K. vd. (2014). Decomposing The misery index: A Dynamic Approach. Cogent Economics and Finance, 2: 991089, 1-8.

Çondur, F. (2016). Türkiye’de hoşnutsuzluk endeksi parametrelerinin gelişimi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30 (5), 1309-1327

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) (2001). Gelir dağılımının iyileştirilmesi ve yoksullukla mücadele özel ihtisas komisyonu raporu. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, Ankara.

Dockery, A. M. (2003). Happiness, Life satisfaction and the role of work: Evidence from two Australian surveys. Paper Presented at 10th National Conference on Unemployment, 10-12 December 2003, Newcastle, UK. http://www. melbourneinstitute.com/hilda/Biblio/wp/Dockery 1 l.pdf.

Fazlı, Y (2016). Küresel kamusal mallar perspektifinden barış ve kalkınma ilişkisi üzerine ampirik bir analiz. Sosyal Bilimler Dergisi, 48, 68.

http://hdr.undp.org/en/data adresinden 14.08.2018 tarihinde alındı.

http://www.tr.undp.org/content/turkey/en/home/presscenter/articles/2018/09/tuerkiye-_nsani-gelime-endeksinde-64--oldu.html adresinden 18.08.2018 tarihinde alındı.

http://www.fraserinstitute.org/uploadedFiles/fraserca/Content/researchnews/research/publications/economic-freedom-of-the-world-2014.pdf. adresinden 12.08.2018 tarihinde alındı.

https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?end=2015&locations=LYSO&start=960&view=chart&year_high_desc=true adresinden 24.08.2019 tarihinde alındı.

https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS?end=2017&start=2015&view=chart&year_low_desc=false adresinden 07.06.2018 tarihinde alındı.

https://www.fraserinstitute.org/economicfreedom/dataset?geozone=world&year=2015&page=dataset&min-year=2&max-year=0&filter=0 adresinden 11.11.2018 tarihinde alındı.

https://newonlinecourses.science.psu.edu/stat501/node/353/ adresinden 09.03.2019 tarihinde alındı.

http://www.tr.undp.org, adresinden 18.04.2019 tarihinde alındı.

IEP (2015). Global-Peace-Index-Report 2015, http://economicsandpeace.org/, (Erişim Tarihi: 16.08.2018).

IEP (2015). Institute for Economics and Peace (online), http://economicsandpeace.org/, (Erişim Tarihi: 14.08.2018).

Kaya, A. (2018). Finansal piyasalardaki gelişmelerin insani gelişmişlik üzerine etkisi: Türkiye örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (20). 169-180

Mıhçı, H., Mıhçı, S. (2003). Türkiye’nin yakın dönemdeki insani gelişme eğilimleri. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21 (2), 21-47.

Oktayer, A. (2010). Türkiye’de bütçe açığı, para arzı ve enflasyon ilişkisi. Maliye Dergisi,158, 431-447.

Phillips, A.W. (1958). The Relation between unemployment and the rate of change of money Phillips, A.W. (1962). Employment, Inflation and Growth. Economica, 29, 1-16.

Tunçsiper, B., Biçen, Ö. F. (2014). Ekonomik özgürlükler ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin panel regresyon yöntemiyle incelenmesi , Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, Ağustos, 9(2), 25‐ 45.

UNDP (2015). Human development report, New York.

UNDP (2014). World development report 2007/2008, Fighting Climate Change: Human Solidarity in a Divided World

Veenhoven, R. (1996). The Study of life satisfaction (Ed.: W.E. Saris, R.Veenhoven, A.C. Scherpenzeel ve B.A. Bunting) Comparative Study of Satisfaction with Life in Europ,. Eötvös University Pres. Wage Rates in the United Kingdom, 1861-1957, Economica, 25, 17.

www.kalkinma.gov.tr adresinden alındı.

www.tuik.gov.tr adresinden alındı.

www.worldbank.org adresinden alındı.

Yenipazarlı, A., (2009). Ekonomik özgürlükler ve ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye üzerine bir zaman serisi analizi, ADÜ SBE, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Aydın.